|
GECE İDRAR KAÇIRMA (ENÜRESİS) |
Gece idrar kaçırma, işeme kontrolünün olması gereken bir yaşta
istemsiz ve uygunsuz olarak gece idrar kaçırmadır. Beş yaşının üzerindeki
çocuklarda haftada iki veya daha fazla yatak ıslatma olayıdır.
5 yaşından önceki idrar kaçırmalar bu sınıfa dahil değildir. Çünkü çocukta
ancak beş yaşına kadar idrar yapma fonksiyonu gelişir.
İdrar kaçırma olayı %85 sadece gece, %15 te gece veya gündüz olur.
Bazı vakaların %10-%25 arasında büyük tuvaletini kaçırır. Bu durum genellikle
psikolojik bir hastalığı gösterir.
Beş yaşını geçtikçe oran hızla azalır. 10 yaşında bu oran %5
e, 15 yaşında ise %1 e düşer. Evlenip idrar kaçıranlar bile görülebilir.
Erkeklerde kızlara göre %75 oranında daha fazladır.
Nedenleri:
Gece idrar kaçırma bir hastalık olmayıp hastalık belirtisi olduğundan nedenleri çok
fazladır.
1-Norojenik gelişmenin gecikmesi: Çocuklarda bedeni ve ruhi gelişme
yanında norojenik gelişmede vardır.Mesane kontrolü bazen gecikebilir.
Normalde bebeklerde işeme 6 aya kadar refleks olarak istemsiz yapılır. 2 yıl
içerisinde mesane kasının gelişmesi ile istemli olarak yapılır.Fakat tam kontrol
yoktur. 1,5 - 3 yaş arası çocuk mesanesinin dolduğunu fark eder. Okul öncesinde ise
idrarını biriktirmeyi ve ertelemeyi öğrenir.
Şayet norojenik olarak sinirlerde bir arza olursa beyinden idrarı tutması için emir
gelmez.
2-Uyku bozuklukları: İdrar kaçıran çocukların uykuları diğer
çocuklardan daha ağırdır. İdrar kaçırma uykunun ilk devrelerinde görülür. Bu
nedenle çocuk yattıktan sonra 30 dakika içerisinde idrara kaldırmalıdır.
Burnunda et olan (polip) çocuklarında uykusu derindir.
3-Çevresel ve sosyal etkenler: Gece idrara çıkma sosyoekonomik
gelişmemiş toplumlarda, ortanca çocuklarda, yıkılmış ailelerde, anne-babası ayrı
çocuklarda daha sıktır. Bu çocuklar içine kapanıktır.
Eğitimin önemi büyüktür. Örneğin tuvalet eğitiminin baskılı olarak verilmesi
çocukta ters etki yaparak idrar kaçırma şeklinde ortaya çıkmasına neden olur.
4-Psikolojik etkenler: Psikolojik bozukluklar,aile içi
ilişkilerinin
bozulması, davranış bozuklukları idrar kaçırma şeklinde gözükebilir. Mesane
kontrolü 2-4 yaşında başlar. Bu dönemdeki psikolojik bir olay bir stres (anne baba
ölümü, yeni bir kardeş olması, kaza geçirme, hastanede yatma v.s ) gece idrar
kaçırmalarının başlangıcı olabilir.
5-İdrar yolları iltihapları: İdrar kaçırma olaylarının büyük
bir bölümünde idrar iltihabı vardır. Bu oran kızlarda daha fazladır. İltihabın
mesane kasına zarar vermesinden ileri geldiği düşünülmektedir.Uygun tedavi ile gece
idrar kaçırma şikayetlerinin önüne geçilebilinir.
6-Anatomik bozukluklar: Bazı idrar yolları yapısal bozukluklarında
idrar kaçırma görülür.Bu duruma mesane çıkışındaki bir darlık neden olabilir.
Aynı zamanda gündüzde idrar kaçırma olur.
7-Bel kemiği bozuklukları: Bu durum halk arasında yanlış olarak
bilinen "Bel açıklığı" tabiridir. Bel kemiği bozukluklarında gece
işemeleri meydana gelir. Doğuşta işeme merkezinin bulunduğu bel omurlarında kemiğin
her iki ucunun ayrık olması ile merkeze yapmış olduğu etkiyle idrar kaçırma olayı
olur. Doğuşta burası açıktır. Çocuk büyüdükçe her iki uç birleşir ve kapanır.
Böylece işeme merkezi etki altından kurtulur. Bazı çocuklarda bu açıklık ileri
yaşlara kadar devam eder.
8-Kalıtımsal etkenler: Gece idrar kaçıran çocukların %75
inde anne ve babasında da çocukluğunda idrar kaçırma hikayesi vardır. Halk arasında
dayıda veya teyze, halada idrar kaçırmasının yeğenden de görüleceği inancı
buradan gelir.
9-Diğer nedenler: Besin alerjisi, bademcik iltihapları, burunda veya genizde et olması
(polip), genel alerjik durumlar,büyük tuvalette parazit yumurtası bulunması gece
idrar kaçırma nedenlerinin bazılarıdır.
Tetkikler:
Bütün idrar kaçıran çocukların idrar tahlilleri yapılmalıdır. İltihap varsa
tedavi edilmelidir. Şayet çocuk gündüzde idrar kaçırıyorsa yapısal bozukluk için
filimler çekilmelidir. Burun ve/ veya geniz etinde kulak burun boğaz
konsültasyonu
yapılmalıdır. Son zamanlarda yapılan mesane kasının aktivitesini ölçen testler
teşhis bakımından çok önemlidir.
Tedavi:
Gece idrar kaçırmanın nedeni bulunursa tedavisi o nispette
kolaydır. Psikolojik nedenli idrar kaçırmalarda çocuk psikiyatrisinin desteği
alınır. Anatomik bozukluk varsa bu giderilir. İltihap durumunda bunun tedavisi
yapılır.
Çok defa idrar kaçırma nedeni psikolojik olduğundan tedavi uzun sürer ve sabır
ister.
1-İlaç tedavisi: Bir çok ilaç kullanılmıştır.Bu ilaçlar
mesane kontrolünü sağlayan ilaçlar olduğu gibi derin uykuyu azaltan ilaçlardır.
Etkisi mesane kasına uyaranlar göndererek idrar hissini meydana getirmektir.
Halk arasında bu tip ilaçların kısırlık yaptığı gibi
yanlış bir inanç vardır. Bu durum şimdiye kadar ispatlanamamıştır.
Her ilaçta olduğu gibi bu ilacında ağız kuruluğu, sinirlilik, hafif mide barsak
bozukluğu, tansiyon düşüklüğü gibi yan etkileri vardır. Buruna sıkılan
sprey gibi ilaçlarda kullanılmıştır.
2-Şartlandırma tedavisi: Sinyalli bir
alarm sistemi
kullanılır. Çocuk özel tertibatlı bir yatakta yatırılır. İdrarını kaçırınca
zil çalar. Çocuk kalkar zili kapatır ve idrarın geri kalan kısmını tuvalete yapar.
Böylece çocukta bir refleks başlatılmış olur. uygulama 4-5 ay sürebilir. Anne ve
baba şuurlu olmalıdır. Başarı oranın % 80 dir. İlaç tedavisinden daha iyi
sonuçlar verse de uygulamak zordur.
3-Mesane eğitimi: Çocukta mesanenin idrar toplama kapasitesi
küçükse uygulanır.Çocuk gündüzleri bol su içer ve idrarını yapma sıklığını
uzatır. Böylece idrarını tutmayı öğrenir. Burada anne ve babaya çok iş düşer.
Çocuğa suyu kısıtlamak doğru değildir.Aksine su içip idrarını tutması telkin
edilmelidir.
4-Akapunkur uygulamalarından da sonuçlar alınmaktadır.
Aileye
Öneriler:
|
|
|
AnaSayfa |
|