..:: TAVŞANLARIN BESLENMESİ ::..

Tavşan beslemede genelde pelet yemler tercih edilir. Pelet yemler %50-60 konsantre, % 40-50 kaba yem içerirler. Peletlerin 3-5 mm çapında ve 3-6 mm uzunluğunda olmaları tavsiye edilir. Daha büyük peletler ısırılarak ufalanmakta ve yem israfına sebep olmaktadır. Küçük peletler ise yavruların çok hızlı kuru yem tüketmesine, dolayısıyla sindirim bozukluklarına yol açar. 

Tavşanlar toz halindeki yemleri yeterince değerlendiremez, böyle yemler nazal problemlere yol açabilir. Ayrıca açık suluklar kullanılıyorsa suyun çok çabuk kirlenmesine, su ve yem tüketiminin durmasına sebep olurlar.

Tavşanlar verim düzeyine göre beslenir. Hızlı büyüyen yavrulara ve laktasyondaki dişilere ad libitum yem verilmelidir.

Günlük yem tüketimleri 4-12 haftalık gençlerde 100-130 gr., emen yavruları olan dişilerde 350-380 gr., verimde olmayan ergin tavşanlarda 120 gr olacak şekilde yem verilir. Bir tavşan ve yem yiyen yavruları için günde 1-1,5 kg yem hesap edilir. Aşımda olan erkeklere ya günde 110-170gr. pelet yem ya da kaliteli kuru ot+3,5 kg CA için 55 gr tahıl ve protein karması verilir.

GEBE DİŞİLERİN BESLENMESİ:   

Pratikte gebe dişiler şu şekilde beslenir.

1- Dişi emzirmiyorsa çiftleşmeden doğuma kadar rasyonun enerji düzeyine göre günde 110-170 gr. ticari yem verilir. Hayvanlara verilecek rasyon kaliteli olmalı, yağlanmaya sebep olmamalıdır. Pratik olarak canlı ağırlığın %3,5-4’ü kadar kuru madde tüketmeleri gerekir.

2- Doğumda 1 veya 2 gün önce bu miktar biraz azaltılır.

LAKTASYONDAKİ DİŞİLERİN BESLENMESİ: 

Tavşanlar genelde günde 100-300 gr. süt üretirler. Doğumdan sonraki ilk iki günde süt üretimi 30-50 gr.dır. Üçüncü haftanın sonuna doğru 200-250 gr.’a çıkar, sonra hızla düşer. Ticari sürülerde laktasyon süresi 28 gündür.

Tavşanlar doğurduktan sonra yem miktarı tedrici olarak arttırılır. Laktasyon boyunca ad libitum yem verilmelidir. Yüksek proteinli yemler süt verimini bir miktar düşürerek yavru ölümlerinin artmasına sebep olmaktadır.

Tavşanlar bazen yavrularını yiyebilirler. Bunun sebepleri;

- Beslenme yetersizliği olabilir. Bu sebeple yeterli su verilmesi ve yemlemeye dikkat edilmesi tavsiye edilir.

- Rasyondaki protein yetersizliğine bağlı olabilir.

- Rasyonda D ve B vitaminleri yetersiz olabilir. Bunu düzeltmek için rasyona vitamin preparatları ilave edilebilir.

YAVRULARIN BESLENMESİ:

Tavşan yavruları genelde 21-28 günlükken yada 350-400 gr. canlı ağırlığa ulaştıklarında sütten kesilebilir. Yavrular için ısı çok önemlidir ve 18-20 C olmalıdır.     Günlük olarak 60-110gr. kaliteli protein içeren konsantre yem ve ad libitum kaliteli kuru ot yeterlidir. İyi beslenen bir yavru birinci hafta doğum ağırlığının 2 katına, 2 aylık iken de 28 katına ulaşmaktadır.

Damızlık olarak büyütülen yavrular şişmanlamayacak şekilde beslenmelidir, çünkü şişman olanlarda sık sık döl verimi problemleri görülür.

Sütü az olan annenin yavrularından zayıf olanları ve annesi ölen yavrular, karıştırılmamak amacıyla özel işaretlerle işaretlenerek diğer annelere verilebilir. Yada diğer annelere emzirttirilerek tekrar kendi sandığına konabilir.

Trichobezoar:Tavşanların kendilerini yalayarak temizlemeleri esnasında yuttukları yünlerinden midelerinde ve bağırsaklarında çeşitli büyüklükte, yuvarlak, üstleri pürüzsüz top şeklinde kıl yumakları oluşur, bunlara trichobezoar adı verilir. Bu yün yumaklarından kurtulmak için, hayvanları haftada 1 kez aç bırakmak gerekir. İstenirse ananas suyu ya da kanola yağı verilebilir.

..:: BESİN MADDELERİ İHTİYAÇLARI ::..

Tavşanlarda Çeşitli Fizyolojik Dönemlere Ait Besin Maddeleri Gereksinimi

 

Enerji İhtiyacı: Genç tavşanlarda ve damızlık dişilerde enerji ihtiyacı yüksektir. Enerji ihtiyacı çevre sıcaklığına göre değişmektedir. Bu nedenle yem ve su tüketimi çevre ısısına ve rasyonun enerji düzeyine (sindirilebilir enerji 2200-3200 kcal/kg arasında olmalıdır) göre artar veya azalır. Rasyon protein ve diğer besin maddeleri yönünden dengeli olmalıdır, aksi takdirde yetersizlik belirtileri görülebilir.

Tavşanlar için başlıca enerji kaynakları karbonhidratlar ve yağlardır. Eğer ihtiyaçtan fazla miktarda protein bulunuyorsa bunlarda determine olduktan sonra enerji kaynağı olarak kullanılır. Laktasyondaki dişilerin, aşımdaki erkeklerin ve genç tavşanların yüksek enerji ihtiyaçlarını karşılamak için kaliteli baklagil, kuru ot, konsantre yem karması ya da ticari pelet yem kullanılır. 

Protein İhtiyacı:Tavşanlar için protein kalitesi önemlidir.genç tavşanlarda 10 aminoasit esasiyeldir. Bunlardan metionin+sistin, lizin ve arjinin özellikle önemlidir. Diğerleri rasyonun HP düzeyi % 15-16’ya ayarlandığında otomatik olarak karşılanmış olur. Aminoasit bakımından dengesiz rasyonlar günlük kuru madde tüketimini ve büyüme oranını düşürmektedir.

Laktasyondaki dişiler için optimum HP düzeyi % 17-18’dir. Yapılan çalışmalarda Hp düzeyi % 21’e çıkarılınca süt verimi artmış, ancak sütten kesilen yavru sayısı azalmıştır.% 13’e düşürülmesiyle süt verimi değişmemesine karşılık yavruların sütten kesim canlı ağırlığı düşmüştür. Baklagiller tavşanlar için iyi protein kaynaklarıdır ve yonca en fazla kullanılan baklagildir.

 Mineral İhtiyacı :Tavşanlarda calsiyum emilim oranı yüksektir, rasyon hazırlanırken total P miktarı da dikkate alınmalıdır. Rsayondaki Ca: P oranı 1:1-1,5:1 olmalıdır. Rasyondaki Co düzeyi genç tavşanlar için % 0,4, gebeler için %0,45 ve laktasyondakiler için % 0,75; P düzeyi ise aynı sırayla % 0,22, % 0,37 ve % 0,5 olmalıdır.

Tavşanlar tuzu severler. Yemlerine genelde % 0,5 oranında tuz katılırsa ihtiyaçları karşılanır.  Na, K ve Cl dengesizlikleri mefritis ve dölverimi problemlerine yol açmaktadır. K yetersizliğinde E vitamini ile ilgili kas distrefisine benzeyen bir durum görülür. Rasyonun % 50’si kaba yemden oluşuyorsa K ihtiyacı karşılamış olur.

Mg fazlalığı şiddetli ishale sebep olurken, eksikliğinde büyümede gerileme, tüy yeme, aşırı duyarlılık gelişir. Rasyonda % 0,003-0,04 Mg.olması yeterlidir.

Tavşanlarda secum mikroorganizmaları tarafından B12 vitamini sentezlendiği için Co dışarıdan verilmelidir. Ticari yemlerde 1 ppm Co bulunur.

Tavşanlarda Mn. Yetersizliğinde bacakların bükülmesi, kolay kırılması, kemik ağırlığında azalma görülür.

Genç tavşanların yemlerinde 8,5 ppm. diğerlerininkinde 2,4 ppm. Mn bulunması ihtiyacı karşılamaktadır.

Çinko yetersizliği yem tüketiminde düşme, ağırlık kaybı, kıl dökülmesi, dermatitis, hematokrit değerinin düşmesi ve döl verimi problemlerine yol açmaktadır.

Vitamin İhtiyacı:Diğer bütün hayvanlarda olduğu gibi tavşanlarda da büyüme, gebelik ve laktasyondaki vitamin ihtiyaçları yüksektir. Vitamin A yetersizliğinde döl verimi bozuklukları, sinirsel semptomlar, görme bozuklukları ortaya çıkar. Rasyondaki vitamin A düzeyi genç tavşanlar için 5800 iv/kg. , gebeler için 10 000 iv/kg. olmalıdır.

Vitamin D ihtiyacı özellikle kapalı yerlerde barındırılan ve yeterli kuru ot tüketmeyen tavşanlarda fazladır. Böyle durumlarda rasyonda 900-1000 iv/kg. D2 veya D3 vitamini bulunması yeterlidir.

Yemlere 40 mg/kg. düzeyinde E vitamini ihtiyacı karşılar. Suda eriyen vitaminler ve K Vitamini secumda mikroorganizmalar tarafından sentezlenir ve kaprofaji ile çoğunlukla değerlendirilir.

Selüloz İhtiyacı:Tavşan beslemede selüloz önemlidir. Selüloz eksikliğinde enteritis gelişmekte ve tüy yeme durumu görülmektedir. Rasyonlardaki selülozun % 10’dan az %20’den fazla olmaması tavsiye edilmektedir.

Su İhtiyacı:Su ihtiyacı çeşitli faktörler tarafından etkilenir ve laktasyondaki hayvanlar dışında genelde kuru madde tüketiminin 2-2,5 katı kadardır.

1-Çevre sıcaklığı ve nem: Isı ve nem normal düzeylerin üstüne çıktıkça su ihtiyacı artar. Su tüketimi çevre ısısının 10 C’ den 20 C’ ye çıkması ile % 10, 30 C’ ye çıkması ile % 50 oranında artmaktadır.

2- Verim durumu: Genç tavşanlara günde 200-350 ml., erginlere 300-350 ml, yeni doğum yapmış dişilere 600-1000 ml. su verilmektedir. 7 yavrusu olan bir dişi günde yaklaşık 4 lt su içer.

3-Yemin kompozisyonu: Yemlerde selüloz ve protein düzeyinin yüksek olması su ihtiyacını arttırır, çünkü sindirim ve metabolizma sonucu oluşan son ürünlerin atılması için su gereklidir.

Tavşanların önünde her zaman bol miktarda temiz ve taze su bulundurulmalıdır. Suluklar periyodik olarak dezenfekte edilmelidir. Ancak otomatik sulukların kullanılması en idealidir.

 

 

..:: SİNDİRİM SİSTEMİ VE KAPROFAJİ ::.

Tavşanlar tek mideli otçul memelilerdir. Özefagus kısadır,mide nispeten büyüktür, midede 60-80 gram içerik depolanabilir. Mikroorganizma populasyonuna sahip secum yaklaşık 40-45 cm ve 100-120 gr içerik depolanır. Secum ince bağırsaklar ile kolonun birleştiği yerden ayrılan kör bir kesedir. Secumdan sonra yaklaşık 1,5 m uzunluğundaki kolon gelir. Tavşanlar az miktarda fakat sık sık yerler. Alınan yemler hızla mideye gelir, bu asitik ortamda 3-6 saat sindirildikten sonra mide içeriği kısa aralıklarla ince bağırsaklara ve secuma gönderilir.  Secumda mikrobiyal sindirim meydana gelir. Sindirim kanalının alt kısımlarında yemler partikül büyüklüklerine göre ayrılır, lignoselüloz tipte olan büyük partiküller hızla kolonu geçerek sert dışkı olarak anüsten çıkarılır. Bu dışkı yaklaşık % 40 su içerir. Küçük partiküller ise antiperistaltik etki ile secuma gelir, fermantasyona uğradıktan sonra secum içeriği kolona gelir, burada bazı biyokimyasal değişikliklere uğrar, kolon duvarından yumuşak dışkının etrafını saran bir mukus salgılanır. Yumuşak dışkı belli aralıklarla çıkarılır ve bu dışkıyı tavşan direkt olarak anüsten emerek alır ve çiğnemeden yutar, bazen yerden de alabilir (KAPROFAJİ). Etrafı mukus tabakası ile çevrilmiş halde bulunan yumuşak  dışkı yaklaşık % 70 su içerir ve üzüm salkımına benzer. Protein, özellikle B grubu vitaminleri ve mineral bakımından zengindir. Toplam dışkı kuru maddesinin %10-50’sini yumuşak dışkı oluşturur,yani günde 20-50 gr yumuşak dışkı çıkarılmaktadır.Dışkı aynen yem gibi sindirim olaylarına maruz kalır. Tüketilen yemlerin bazı kısımları 1-2 hafta 3-4 kere yeniden alınıp tekrar atıldığı için tavşanlarda sindirim olayı 18-30 saat, ortalama 20 saatte sonlanır.  Kaprofaji (sekotrofi) yem yedikten 8-12 saat sonra başlamaktadır. Bu durum tavşan yavruları ana sütüne ilaveten katı yem yemeye başladıklarında yaklaşık 3 haftalık yaşta başlayan fizyolojik bir durumdur. Sekotrafi böbreküstü bezlerinin çıkarılması ile ortadan kaldırılabilir, kortizon enjeksiyonu ile tekrar başlatılabilir. YUMUŞAK VE SERT DIŞKININ BİLEŞİMİ   SERT DIŞKI YUMUŞAK DIŞKI Su   (%) 41.7 72.9 Kuru Madde  (%) 58.3 27.1   Kuru Madde de % Olarak Ham Protein 13.1 29.5 Ham Sellüloz 37.8 22.0 Ham Yağ 2.6 2.4 Kül 8.9 10.8 Azotsuz Öz Madde 37.7 35.1