Жакып элчинин каты

Кириш сµз

Каттын негизги мањызы жакшы иштерди жасоо менен чыныгы ишенимди кµрсµт‰‰. Катта чыныгы динчилдиктин белгилери, кыйынчылыктарда чыдай билип, кубанычты сактап калуунун керектиги, арсарланбай туруктуу ише퉉нун зарылчылдыгы, тилди башкара би뉉 керек экендиги тууралуу насааттар бар. Ошондой эле байлар менен кедейлер Кудай ‰ч‰н бирдей экендиги, ошондуктан машаяктар бири-биринин социалдык абалына карап, кошоматчылык менен мамиле кылбастан с‰й‰‰ менен мамиле кылышы керектиги айтылат.

Саламдашуу

(1:1)

Кудайдын жана Тењири Иса Машаяктын кулу Жакыптан туш-тушка чачырап кеткен он эки урууга салам.

Ишеним жана акылмандык

(1:2-8)

Боордошторум, ар кандай азгырык-сынактарга туш болгонуњарда аларды дайыма чоњ кубаныч менен кабыл алып ж‰рг‰лµ. Анткени ишенимињер сыноодон µт‰п, кµтµр‰м䉉л‰г‰њµр µсµт. Силер эч кандай кемчиликсиз, бардыгында жеткилењ болууњар ‰ч‰н кµтµр‰м䉉л‰к µз ишинин аягына чыгышы керек. Эгерде арањардан бирµµњµргµ акылмандык жетишпей жаткан болсо, анда ал марттык менен жемелебестен баарына бер‰‰ч‰ Кудайдан сурасын. Ошондо Кудай ага акылмандыкты берет. Бирок кыпындай да шек санабай ишеним менен сурасын, анткени арсарланган адам шамалга кµтµр‰л‰п, анан чачырап кеткен толкун сыяктуу. Мындай адам Кудайдан бир нерсе алам деп ойлобой эле койсун. Эки ойлуу болуп, арсарланган адам бардык иштеринде бекем эмес.

Байлык жана жакырлык

(1:9-11)

Бу д‰йнµдµ коомдун пас катмары деп аталгандарга кирген бурадар, Кудай аны канчалык µйдµ баалагандыгына кубанганы жакшы, ал эми бай бурадар анын байлыгы Кудайдын кµз карашы боюнча эч бааланбаганын билсе, муну туура кабыл алсын. Анткени, назили байлык дегенињ талаада µскµн г‰л сыяктуу тез эле соолуп калат. К‰н чыгып, мээ кайнаткан ысыгы менен чµпт‰ кууратат да, г‰л‰н т‰ш‰р‰п, сырткы сулуулугунан ажыратат. Ошонун сыњарындай бай адам да байлыктын артынан кууп ж‰р‰п, куурайт.

Сыноо жана азгырык

(1:12-18)

Азгырык-сынактарды башынан µткµр‰п жаткан адам бактылуу, анткени ал сыноодон µт‰п, Кудай µз‰н с‰йгµндµргµ убада кылган µм‰р таажысын сыйлыкка алат. Азгырыкка дуушар болгондо: “Бул азгырык Кудайдан!” деп эч ким айтпасын! Анткени Кудай жамандыкка азгырылбайт жана µз‰ да эч кимди азгырбайт. Бирок ар ким µз‰н‰н к‰нµµл‰‰ каалоолоруна жетеленип, ошолорго кызыгып азгырыкка дуушар болот. Андай каалоо к‰нµµн‰ тууйт. Ал эми жасалган к‰нµµ болсо, µл‰мгµ алып келет.

Алданбагыла, с‰й‰кт‰‰ боордошторум, жакшы тартуулар менен жеткилењ белектердин баары кµктµн, нурлардын Атасы болгон Кудайдан келет. Ал эч качан µзгµрбµйт, анда µзгµр‰‰н‰н кµлµкµс‰ да жок. Ал µз каалоосу менен жараткандарынын туњгучу болуубуз ‰ч‰н бизди акыйкаттын сµз‰ аркылуу бул жашоого алып келди.

Угуу жана аткаруу

(1:19-27)

Ошондуктан, менин с‰й‰кт‰‰ боордошторум, ар бир адам укканга тез, ал эми сµз с‰йлµµ менен ачууга жай болушу керек. Анткени пенденин ачуусу Кудай каалаган адилдикти жасабайт. Андыктан ар кандай начар адаттар менен адепсиз кылыктарды ары жыйыштырып, жаныњарды сактап калууга кудурети бар насаат сµзд‰ момундук менен кабыл алгыла. Ошол сµзд‰ угуп, анан аткарбай, µздµр‰н µздµр‰ алдагандардан эмес, аткаруучулардан болгула. Анткени сµзд‰ угуп, бирок аткарбаган адам ж‰з‰н к‰зг‰дµн карап, анан ары карай бурулуп, кандай экенин ошол замат унуткан адамдай. Бирок ким адамдарды эркиндикке чыгаруучу жеткилењ мыйзамга жакшылап кµњ‰л буруп, унутчаак угуучудай болбой, андагы жазылгандарды сактап, иш ж‰з‰ндµ аткарса, анда анын кылган иштерине Кудай батасын берет.

Арањардан бирµµ µз‰н такыбаамын деп ойлоп, бирок тилин башкара албаса, анда ал µз‰н µз‰ алдаганы. Анын такыбаалыгы ташка да жарабайт. Кудай Ата таза жана чыныгы такыбаалык деп жетим-жесирлердин кыйынчылыктарына кол кабыш кылып, бу к‰нµµкµр д‰йнµдµ булганбай жашоону эсептейт.

¤њ карама болбогула

(2:1-13)

Боордошторум, улуулуктун ээси болгон Тењири Иса Машаякка ише퉉ч‰лµр катарында адамдардын сырткы кµр‰н‰ш‰нµ карап, бет карамалык кылбастан мамиле жасагыла. Мисалы, чогулушуњарга алтын шакек тагынып, кычырап кийинген адам кирип калды дейли. Ошону менен катар эле

жупуну кийимчен адам да келсин. Анан, силер тигил бай кийимченге кайрылып: “Аксакал, кош келињиз, тµргµ µт‰њ‰з”, — деп жапылдап, ал эми кедейге болсо: “Эй, сен ошол жерде туруп тур, же бери бас, менин аяк жагыма отур”, — десењер, анда µз‰њµрд‰н арањарды бµлгµн‰њµрдµн жана таза эмес ниет менен ой ж‰г‰рткµн‰њµрдµн улам айыптуусуњар. Угуп алгыла, с‰й‰кт‰‰ боордошторум, ишенимде бай болуп, мени с‰йгµндµргµ убада кылган Падышачылыгымдын мураскерлери болушсун деп, Кудай бул д‰йнµдµг‰ кембагалдарды тандап алган. А силер болсо кембагалды сыйлабайсыњар! Силерди кысымга алып, сотко с‰йрµгµндµр байлар болбогондо кимдер? Силерге берилген жакшы наамды жаманатты кылып жатышкан да ошолор го!

Эгерде силер Ыйык Жазмаларда “µзгµлµрд‰ µз‰њдµй с‰й!” деп айтылган Падышачылыктын мыйзамына баш ийсењер, анда туура иш кыласыњар. А эгер эки ж‰з䉉лµнсµњµр, анда к‰нµµ кылып, Мыйзам алдында кылмышкерсињер. Эгерде кимде ким Мыйзамды толугу менен сактап, анан бир эле жеринен чалынса, анда ал Мыйзамды толугу менен бузду деп эсептелет. Анткени “Бузуктук кылба!” деген осуятты берген Кудай “Киши µлт‰рбµ!” деген осуятты да берген. А эгер сен бузуктук кылбасањ, бирок киши µлт‰рсµњ, анда сен баары бир кылмышкерсињ. Эркиндикке чыгара турган мыйзам аркылуу соттолуучу адамдардай с‰йлµг‰лµ жана иш кылгыла. Анткени ырайымсыз адамды соттогондо Кудай ырайым кылбайт; Ошондой болсо да Ырайымдын даражасы Соттон бийик.

Ишеним жана иштер

(2:14-20)

Боордошторум, эгерде ишенем деп, бирок ишенимин далилдеп турган иштери болбосо, андай адамдын ишениминен не пайда? Мындай ишеним анын µз‰н сактап кала алабы? Эгерде ага-инињерден же эже-карындаштарыњардан бирµµн‰н кийгенге кийими, жегенге наны жок олтурса, а силердин бирµµњµр: “Силерди Кудай жалгасын, жылуу кийинип, жакшы тамактангыла!” деп, бирок эч нерсе бербесе, анда анын сµз‰нµн эмне пайда? Эч кандай пайдасы жок! Ошонун сыњарындай ишсиз ишеним µл‰к! Бирок бирµµлµр мындай деп чыгышы м‰мк‰н: “Сенин ишенимињ бар, а менин иштерим бар!” Андай болсо иштери жок ишенгенди кµрсµт‰п берчи, мен сага иштеримен ишенимди кµрсµт‰п берейин. Сен бир Кудай бар экенине ишенесињ; мунуњ жакшы, бирок жин-шайтандар деле буга ишенишет, ал тургай бир Кудайдын бар экенинен коркуп, калчылдашат. Ай, акылсыз наадан, ишсиз ишеним µл‰к экенин билгињ келеби сенин?

Ишеним иштер менен толук

(2:21-26)

Биздин т‰п атабыз Ибрайым Кудай алдында эмнеси менен акталды эле? ¤з баласы — Исхакты курмандык чалчу жайга жаткырып, ишенимин далилдеген иши менен. Кµрд‰њб‰, анын ишеними ошондой ишке т‰рткµн, ошентип, анын ишеними иштери менен толукталган. Ошондуктан Ыйык Жазмадагы: “Ибрайым Кудайга ишенген, анын бул ишеними анын адилеттиги катары эсептелген жана Ибрайым Кудайдын досу атка конгон” деп айтылган пайгамбарчылык сµз ордуна келет. Кµрд‰њµрб‰, адам баласы жалгыз гана ишеними менен эмес, иштери менен да Кудай алдында акталат. Рахав сойку деле чалгынчыларды жашырып калып, анан аларды башка жол менен чыгарып жиберип, ушул кылган иши менен акталбады беле?

Демек, жансыз дене µл‰к болгон сыяктуу эле ишсиз ишеним да µл‰к.

Тил туурасында

(3:1-12)

Боордошторум! Баарыњар эле окутуучу боло бербегиле. Анткени µз‰њµр билгендей, биздин, окутуучулардын, сотубуз катаалыраак болот. Баарыбыз тењ кµп эле к‰нµµ кетиребиз. Тилинен жањылбаган адам б‰т денесин башкара алган жеткилењ адам. ¤з‰б‰згµ моюн сундуруш ‰ч‰н аттарга ооздук салабыз да аларды толугу менен башкарабыз. Кемелер да канчалык чоњ болсун, канчалык катуу шамалдарга айдалсын, кипкичинекей гана рулдун жардамы менен кемечинин каалаган жагына с‰зµт. Тил да ошондой, µз‰ кичинекей эле орган болсо да кµп нерсени кылып жиберет. Д‰п‰йгµн токой кипкичинекей оттон жок болуп кетиши м‰мк‰н. Тил да ошол оттой. Тил — бул катачылыктын д‰йнµс‰. Адамдын денесинен орун ээлеп алып, б‰т табиятын булгап, анын б‰т жашоо багытын отко коюп, µз‰ да тозоктун отуна малынып турат. Биз, адам баласы, бардык айбандарды, канатууларды, бака-жыландарды, дењиз жаныбарларын багындыра алабыз жана багындырдык. Ал эми тилди эч бир адам багындыра албайт. Тил — бул µлт‰рµ турган ууга чыланган багынгыс жамандык. Тил менен Кудай Атаны алкайбыз да, кайра эле ошол тил менен Кудайга окшоштурулуп жаратылган адамдарды каргайбыз. Алкыш да, каргыш да бир эле ооздон чыгып турат. Боордошторум, мындай болбош керек! Бир булактын кµз‰нµн таттуу да, ачуу да суу бирдей агып чыга алабы? Анжир дарак, алма бербейт, ж‰з‰м сабагы анжир байлабайт, ошол сыяктуу эле бир булак туз суу менен таза сууну бирдей агыза албайт.

Кµктµн т‰шкµн акылмандык

(3:13-18)

Арањарда даанышман, т‰ш‰н‰кт‰‰ адам бар болсо, анда ал даанышмандыгын ‰лг‰л‰‰ ж‰р‰ш-турушу, момундугу жана акылмандык менен жасалган иши менен кµрсµтс‰н. А эгер кµрµ албас, ичи тар, ачуулуу жагыњар бар болсо, анда мактанып, Акыйкаттын алдында к‰нµµ кылбагыла. Мунуњар кµктµн т‰ш‰‰ч‰ акылмандык эмес! Ал бул д‰йнµн‰к‰, пенделик сезимдерге жана шайтанга таандык “акылмандык”. Анткени башаламандык менен бардык жамандык, кµрµ албастык менен ачуу бар жерде.

Кµктµн т‰шкµн акылмандык биринчиден аруу, анан тынчтыкка умтулган, момун, кичи пейил, мээрим менен жакшы жемиштерге мол, адилетт‰‰ жана ак болот. Жакшылык — бул элчилердин тынчтыкта сепкен уруктарынан µс‰п чыккан т‰ш‰м.

Бул д‰йнµ менен достук

(4:1-10)

Арањардагы кастык менен талаш-тартыштын себеби кайдан? Ичињерде согуш ж‰рг‰з‰п жаткан к‰нµµл‰‰ каалоолоруњардан эмеспи? Бир нерселерди каалайсыњар, бирок албайсыњар, ошондуктан µлт‰р‰‰гµ даярсыњар. Бир нерселерди ашыкча эњсейсињер, бирок жетпейсињер, анан бака-шака т‰ш‰п чырдашып, кырылышып эле жатып каласыњар. Силер каалаганыњарды албайсыњар, анткени аны Кудайдан сурабайсыњар. Сураганыњарда, адал ниет менен сурабагандыктан, ала албайсыњар. Анткени µз‰њµрд‰н к‰нµµл‰‰ каалоолоруњарды канаатандыруу максатында сурайсыњар. Эй, Кудайга ак эместер! Бул д‰йнµ менен болгон достук — Кудайга карата кастык экенин билбейсињерби? Ким бул д‰йнµгµ дос болгусу келсе, Кудайга душман болуп калат. “Ичињерде жашаган Кудайдын Руху силерди ушунчалык с‰йгµнд‰ктµн, жамандыктан кызганат” деп Ыйык Жазмада бекеринен жазылыптырбы? Бирок Кудайдын ырайымы кызганычынан к‰чт‰‰, андыктан: “Кудай текеберлерге каршы, ал эми тил алчаак, момундарга ырайымын тµгµт” деп айтылат. Ошондуктан Кудайга баш ийип, шайтанга каршы турсањар, шайтан силерден качып кетет. Кудайга кадам шилтесењер, ал да силерге кадам шилтейт. Эй, к‰нµµкµрлµр, колуњарды жуугула! Эки ж‰з䉉лµр, ниетињерди оњогула! Кайгыргыла, µк‰рг‰лµ, боздогула! К‰лк‰њµр ыйга, кубанычыњар кайгыга айлансын! Кудайга моюн сунгула, ошондо ал силерди кµкµлµт‰п кµтµрµт!

Ушак тууралуу

(4:11-12)

Бири-бирињерди жамандабагыла, боордошторум. Ким

боордошун жамандаса , же соттосо, анда ал Мыйзамды жамандайт жана соттойт. А эгер сен Мыйзамды соттоп жатсањ, анда сен Мыйзамды аткарып жашаган адам эмей эле соттун ордуна отуруп алгансыњ. Мыйзам чыгаруучу да, Сот да жалгыз гана Кудай! Куткаруу да, кууратуу да ошонун колунда. А сен, башкаларды соттогон адам, µз‰њд‰ киммин деп ойлойсуњ?

Мактангандыкка каршы эскерт‰‰

(4:13-17)

Эми силер, “б‰г‰н же эртењ баланча шаарга барып, анда бир жыл жашап, соода кылып, пайда кµр‰п келебиз” дегендер, угуп алгыла! Силер бир жыл эмес, эртењ эле эмне болуп кетерин билбейсињер! Силердин µм‰р‰њµр эмне? Аз гана убакыт кµр‰н‰п, анан жок болуп кеткен буу. “Кудай буюрса, аман болсок, баланча-т‰г‰нчµ кыларбыз” дегендин ордуна кµпкµнд‰г‰њµрд‰ кµрсµт‰п, дардањдайсыњар. Мындай дардањпоздуктун баары к‰нµµ.

Ким жакшылык кылуу керек экендигин т‰ш‰н‰п туруп, кылбаса, ал к‰нµµл‰‰ болот.

Байларга эскерт‰‰

(5:1-6)

Байлар, менин сµз‰мд‰ тыњдап алгыла! Силердин ‰ст‰њµрдµ турган кырсыгыњардан улам боздоп ыйлагыла! Байлыгыњар чирип, кийимињерди к‰бµ жеп кеткен. Алтын-к‰м‰ш‰њµрд‰ дат басып, алардын даты силерге каршы к‰бµ болуп, от сыяктуу денењерди жалмайт. Силер байлыкты акыркы к‰ндµргµ топтодуњар. Талааларыњарга иштетип, эмгек акысын тµлµбµгµнд‰ктµн жумушчуларыњар Кудайга арыз-муњдарын айтып жатышат. Кудуретт‰‰ Кудайдын кулагына алардын муњ-зары жетти. Жер бетинде шапар тээп, жыргап жашадыњар. ¤з‰њµрд‰ союла турган к‰н‰њµргµ бордоп семирттињер. Силерге каршылык кылбаганды соттоп, µлт‰рд‰њµр.

Кыйынчылыктарга чыдагыла

(5:7-12)

Ошентип, боордоштор, Тењирибиз келгенге чейин чыдамкай болгула. Дыйкандарды карасањар, алар талааларынан кымбат т‰ш‰мд‰ алганга чейин кандай чыдашат. К‰з жамгыры менен жаз нµшµр‰н сагына к‰т‰шµт. Ошол сыяктуу силер да чыдамкай болгула, ишенимињерди бекемдегиле, анткени Тењирдин келе турган убагы жакындап калды. Боордоштор, Кудайдын сотуна кириптер болбоо ‰ч‰н бири-бирињердин ‰ст‰њµрдµн арызданганды токтоткула. Сот босогодо турат. Боордошторум, азаптарда чыдамкай болуунун ‰лг‰с‰н Эгебиздин атынан с‰йлµгµн пайгамбарлардан алгыла. Биз аларды бактылуу деп эсептейбиз, анткени алар чыдамкайлык менен баарын жењип

чыгышты. Силер Аюб пайгамбардын чыдамкайлыгы тууралуу жана Тењир акырында ага кандай кылганы жµн‰ндµ уккансыњар, анткени Тењир абдан кайрымдуу, боорукер.

Баарынан да, боордошторум, асман менен да, жер менен да, дегеле эч нерсе менен карганып, ант бербегиле. Ооба дей турган учурда жµн гана “ооба” дегиле, жок дей турган учурда жµн гана “жок” дегиле. Ушундай кылсањар, Кудайдын сотуна тартылбайсыњар.

Сыйынгыла

(5:13-18)

Арањарда кµйгµй‰ барыњар болсо, сыйынсын. Шайырыњар бар болсо, Кудайды мактоо ырларын ырдасын. Арањарда бирµµ ооруп калса, жамааттын аксакал-жетекчилерин чакырсын. Алар келип, сыйынып, Тењири Исанын атынан майлашат. Ушул ишенимдин сыйынуусу оорулууну айыктырат. Тењир аны кайра тургузат. К‰нµµ кетирген болсо, кечирилет. Бири-бирињерге к‰нµµлµр‰њµрд‰ айтып, айыгуу ‰ч‰н бири-бирињерге сыйынгыла. Адил адамдын сыйынуусу к‰чт‰‰ жана кµп нерсени кыла алат. Илияс пайгамбар силер сыяктуу эле адам болгон. Ал жамгыр болбосун деп, Кудайдан µтµ суранып, сыйынгандан кийин ‰ч жарым жыл бою жамгыр жааган эмес. Анан кайрадан сыйынганда асмандан жамгыр куюп, жерден эгин µс‰п чыккан.

Адашып кеткен бурадарларды оњ жолго салгыла

(5:19-20)

Боордоштор, арањардан бирµµ акыйкат жолунан тайып кетсе, анан аны бирµµ кайра оњ жолго кайтарса, анда муну билип алгыла: к‰нµµкµрд‰ ката жолунан кайтарган, анын жанын сактап калат жана кµптµгµн к‰нµµлµр‰н жаап коёт.